ఒక చిన్న గ్రామంలో వార్తలు ఎద్దుబండ్ల కంటే వేగంగా పరిగెత్తేవి. గ్రామపు బావి పక్కన వేలాడే పిత్తల గంట సభలకు, పండుగలకు, హెచ్చరికలకు, సహాయం కోరే వేళలకు మోగించబడేది. ఆ గంట మోగితే అందరూ వింటారు. అందుకే దానిని గ్రామస్తులు గౌరవంగా చూసేవారు. శబ్దానికి శక్తి ఉంది; ఆ శక్తికి జాగ్రత్త అవసరం.
ఒక కాలంలో మధ్యాహ్నాలు పొడవుగా ఉండేవి, పని అలసటగా ఉండేది, మాట్లాడుకోవడానికి కొత్త విషయం కోసం ప్రజలు ఎదురుచూసేవారు. అటువంటి సమయంలో సగం విన్న మాట కూడా సాయంత్రానికి పెద్ద కథగా మారిపోతుంది. అలాంటి రోజున నరేన్ అనే చురుకైన బాలుడు ఇద్దరు పెద్దవాళ్లు ధాన్యం, అప్పు, ఆందోళన గురించి మెల్లగా మాట్లాడుతున్న మాటల్లో కొంత విన్నాడు.
పూర్తి విషయాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి నరేన్ ఆగలేదు. విన్న కొద్దిపాటి భాగమే తనకు ఆసక్తికరంగా అనిపించింది. జాగ్రత్తగా అడగక, లేదా నిశ్శబ్దంగా ఉండక, తన స్నేహితుడితో చెప్పేశాడు. స్నేహితుడు దానిలో తన ఊహను జోడించాడు. తర్వాత ఆ మాట బావి దగ్గరికి చేరింది. సాయంత్రానికి ఒక గౌరవనీయమైన దుకాణదారుడు గ్రామస్తులను మోసం చేశాడని, సరుకులను దాచేశాడని అపవాద గ్రామమంతా వ్యాపించింది. కానీ నిజం పూర్తిగా వేరే. దేవేన్ అనే ఆ దుకాణదారుడు కష్టపడుతున్న కుటుంబాలకు పంట బాగుపడే వరకు అప్పుగా ధాన్యం అందించే మార్గం చూస్తున్నాడు.
అపవాద ఎండిన ఆకు గాలిలో ఎగిరినట్టు వ్యాపించింది. కొందరు దేవేన్ను అనుమానంతో చూడసాగారు. ముందుగా ఆనందంగా దుకాణంలోకి వెళ్లే పిల్లలు ఇప్పుడు తలుపు దగ్గరే ఆగిపోయారు. నరేన్ తన మాటలు ఇతరుల నోట తిరిగి వినిపించడాన్ని గమనించాడు; కానీ అవి అదే రూపంలో లేవు. ప్రతి సారి అవి మరింత కఠినంగా మారుతున్నాయి. అప్పుడు అతనికి మొదటిసారి తెలిసింది: జాగ్రత్తలేని మాట మాట్లాడిన మనిషికంటే పెద్ద ప్రభావం చూపగలదు.
సిగ్గుతో, భయంతో నరేన్ తన అమ్మమ్మ దగ్గరకు వెళ్లాడు. తక్కువగా మాట్లాడినా లోతుగా అర్థం చేసుకునే వృద్ధురాలు ఆమె. ఆమె నరేన్ను ఆ గంట దగ్గరికి తీసుకెళ్లి, "ఈ గంటను అందరూ ఎందుకు గౌరవిస్తారు?" అని అడిగింది. నరేన్, "ఇది మోగితే అందరూ వింటారు" అన్నాడు. ఆమె తల ఊపింది. "అవును," అంది, "ఒక్కసారి గంట మోగితే ఆ శబ్దాన్ని తిరిగి లోహంలో పెట్టలేము. మాటలు కూడా అలాంటివే. అందుకే వాటిని బయటకు పంపే ముందే జాగ్రత్తగా తాకాలి."
ఆమె బోధ అక్కడితో ఆగలేదు. "పశ్చాత్తాపం మంచిది," అంది, "కానీ దిద్దుబాటు ఇంకా మంచిది." మరుసటి ఉదయం నరేన్ అదే గంట మోగించాడు. గ్రామస్తులు కూడిన తర్వాత, తాను అర్థం చేసుకోకుండా మాట్లాడి, అసత్యాన్ని పెంచడంలో భాగమయ్యానని ఒప్పుకున్నాడు. తర్వాత దేవేన్ ముందే అందరి ముందు క్షమాపణ చెప్పాడు.
ఆ క్షణం కఠినమైనదే, కానీ శుద్ధిచేసేలా కూడా ఉంది. దేవేన్ ప్రశాంతంగా నిజం వివరించాడు. గ్రామస్తులు పరిశీలించకుండా ఎంత త్వరగా నమ్మేశామో గ్రహించారు. అదే సమయంలో ఒక చిన్నవాడు అందరి ముందు తన తప్పు ఒప్పుకోవడానికి ఎంత ధైర్యం కావాలో కూడా చూశారు. ఆ రోజు నుంచి ఆ గంట గ్రామంలో పండుగల గుర్తు మాత్రమే కాదు; సత్యాన్ని పరీక్షించుకోవాలనే జ్ఞాపకంగా మారింది.
ఈ కథ పిల్లలకూ పెద్దలకూ ఒకటే చెబుతుంది: మాటలు చాలా దూరం వెళ్తాయి. జాగ్రత్తలేని ఒక వాక్యం మంచి పేరును మసకబార్చవచ్చు, సంబంధాలను వంచించవచ్చు, అవసరం లేని భయాన్ని సృష్టించవచ్చు. అయినా ఆశ చనిపోదు. నిజం స్పష్టంగా చెప్పబడితే, హృదయపూర్వక క్షమాపణ కోరితే, సమాజం న్యాయంగా వింటే నమ్మకం మళ్లీ మొలుస్తుంది. అందుకే ఇప్పటికీ గ్రామంలో ఎవరో ఒకరు కథను తొందరగా పంపించబోతే, ఒక పెద్దమనిషి మెల్లగా చెబుతాడు: "గంటను గుర్తు పెట్టుకో." అంతే సరిపోతుంది.