రామాయణంలోని అత్యంత నిశ్శబ్దమైన కానీ అత్యంత గంభీరమైన ఘట్టాల్లో ఒకటి భరతుడు రాముడి పాదుకలను సింహాసనంపై ఉంచిన క్షణం. ఇందులో యుద్ధధ్వని లేదు; కానీ వ్యక్తిత్వ మహిమ ఉంది. రాజ్యం ఎదుట ఉన్నా అది తన ఆనందం కాదని భరతుడు స్పష్టంగా తెలుసుకున్నాడు.
భరతుడు రాముణ్ణి కలవడానికి వెళ్లింది రాజ్యం కోరడానికి కాదు; తిరిగి వచ్చి పాలించాలని వేడుకోవడానికి. కానీ రాముడు ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టలేదు. వనవాసం పూర్తి చేయాలని నిలిచాడు. అది భరతుడికి బాధాకరమైన సమయం. అయినా ఆయన ఆ బాధను ఆశగా మార్చుకోలేదు.
ఆయన రాముడి పాదుకలను సింహాసనంపై ఉంచాడు. అది అలంకార సూచకం కాదు; ఒక వాగ్దానం. ఆయన రాజ్యాన్ని చూసుకుంటాడు, కానీ యజమానిగా కాదు, సంరక్షకుడిగా. అందుకే భరతుడి కథ నాయకత్వానికి వేరే అర్థాన్ని నేర్పుతుంది.
పిల్లలు కూడా దీన్ని అర్థం చేసుకోగలరు. ఎవరో ఒకరి వస్తువును జాగ్రత్తగా చూసి తిరిగి ఇవ్వడం ఎంత నమ్మకాన్ని కోరుకుంటుందో, భరతుడు అంతకన్నా పెద్ద బాధ్యతను మోశాడు. పాదుకలు అధికారం కాదు; విశ్వాసం యొక్క గుర్తు అని ఈ కథ మళ్లీ మళ్లీ చెబుతుంది.