വൃന്ദാവനത്തിലെ ജീവിതത്തിൽ യമുന ഒരു നദി മാത്രമല്ലായിരുന്നു. കുട്ടികളുടെ കളിയും കന്നുകാലികളുടെ ദാഹശമനവും ഗ്രാമത്തിന്റെ ശ്വാസവും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു നിന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് നദിയുടെ ഒരു ഭാഗം ഇരുണ്ടും ഭയപ്പെടുത്തുന്നതുമായി മാറിയപ്പോൾ മുഴുവൻ ഗ്രാമവും ആ മാറ്റം അനുഭവിച്ചത്. പക്ഷികൾ അവിടെ ഇറങ്ങാതെയായി. മൃഗങ്ങൾ പിന്നോട്ട് തിരിഞ്ഞു. കുട്ടികളെ ആ ഭാഗത്തുനിന്ന് മാറിനിർത്താൻ അമ്മമാർ വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു.

ആ ജലത്തിൽ കാളിയൻ എന്ന സർപ്പം വാഴുന്നു എന്നായിരുന്നു എല്ലാവരുടെയും ഭയം. അവന്റെ വിഷം യമുനയുടെ സ്വാഭാവിക സൗമ്യതയെ മങ്ങിയാക്കി. കൃഷ്ണൻ ഈ ഭയം കണ്ടു. അവൻ കളിയോടും ചിരിയോടും നിറഞ്ഞ ബാലനായിരുന്നു, പക്ഷേ ഭയം സാധാരണ ജീവിതം പിടിച്ചടക്കുന്നത് കണ്ട് നിൽക്കുന്നവനല്ലായിരുന്നു. അപകടത്തോട് അവൻ ഓടിയെത്തിയത് കുസൃതിക്കല്ല; ജീവൻ വീണ്ടും പ്രവഹിക്കാനായിരുന്നു.

കുടുംബങ്ങൾ ഈ കഥ പറയുമ്പോൾ ഏറ്റവും ഓർമ്മിക്കുന്ന നിമിഷം കൃഷ്ണൻ കാളിയന്റെ മേൽ നൃത്തം ചെയ്യുന്ന നിമിഷമാണ്. അത് ക്രൂരതയുടെ നൃത്തമല്ല; നിയന്ത്രണത്തിന്റെ നൃത്തമാണ്. കാളിയന്റെ കോപം ചുഴലിയായി ഉയർന്നാലും കൃഷ്ണന്റെ ചുവടുകൾ അതിനെ ക്രമത്തിലാക്കുന്നു. വിഷം പടർത്തിയ ശക്തി ഒടുവിൽ വിനയപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ ഭയം മുഴുവനായി ഇല്ലാതാകുന്നത് പകകൊണ്ടല്ല, ധൈര്യവും ദൈവികസമതുലനവുമാണ് കാരണം.

കാളിയൻ ഒടുവിൽ തലകുനിക്കുന്നു. അപ്പോൾ കഥയ്ക്ക് മറ്റൊരു സൗന്ദര്യം ലഭിക്കുന്നു: വിജയം നാശത്തിലൂടെ മാത്രം വരേണ്ടതില്ല. കൃഷ്ണൻ അവനെ അവിടെനിന്ന് മാറാൻ പറയുന്നു; നദി വീണ്ടും എല്ലാവർക്കുമുള്ളതാകണം. അങ്ങനെ കാളിയൻ പോകുകയും യമുന വീണ്ടും ശുദ്ധവായുവുപോലെ തുറക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പശുക്കൾ മടങ്ങിവരുന്നു. കുട്ടികളുടെ ചിരി വീണ്ടും കരകളിൽ കേൾക്കുന്നു.

അതുകൊണ്ടാണ് ഈ കഥ കുട്ടികൾക്ക് അത്ഭുതവും മുതിർന്നവർക്ക് ആശ്വാസവും നൽകുന്നത്. യഥാർത്ഥ ശക്തി ഭീഷണിയെ തോൽപ്പിക്കുന്നതിലല്ല; ഭീഷണി നീങ്ങിയ ശേഷം ജീവൻ വീണ്ടും നന്നായി തുടരാൻ ഇടമൊരുക്കുന്നതിലാണ്. കാളിയനും യമുനയും നമ്മോട് പറയുന്നത് ഇതാണ്: ധൈര്യം ഏറ്റവും മനോഹരമാകുന്നത് ഭയം പിന്മാറുകയും ലോകം വീണ്ടും ശ്വാസമെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സമയത്താണ്.