രാമായണത്തിലെ ഏറ്റവും ആഴമുള്ള നിമിഷങ്ങളിൽ ഒന്ന് ഭരതൻ രാമന്റെ പാദുകകളെ സിംഹാസനത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നതാണു. ഈ കഥയിൽ യുദ്ധത്തിന്റെ ശബ്ദമില്ല; പക്ഷേ ഹൃദയത്തിന്റെ മഹത്വം ഉണ്ട്. സഹോദരനെ നഷ്ടപ്പെട്ട ദുഃഖം, രാജ്യം ലഭിച്ചാലും അതിൽ സന്തോഷമില്ലായ്മ, ശരിയായതിനെ നിലനിർത്തണമെന്ന ആഗ്രഹം എല്ലാം ഇതിൽ ഒത്തുചേരുന്നു.
ഭരതൻ രാമനെ കണ്ടുമുട്ടാൻ പോയത് അധികാരം ചോദിക്കാൻ അല്ല, രാമൻ തന്നെ മടങ്ങി രാജ്യം കൈകാര്യം ചെയ്യണമെന്ന് അപേക്ഷിക്കാനായിരുന്നു. എന്നാൽ രാമൻ ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചു നിന്നു. വാക്ക് പാലിക്കേണ്ടതിനാൽ വനവാസം പൂർത്തിയാക്കണമെന്ന് പറഞ്ഞു. ആ നിമിഷം ഭരതന്റെ വേദന വലിയതായിരുന്നു. എങ്കിലും അവൻ നിരാശയെ അധികാരലോഭമാക്കി മാറ്റിയില്ല.
പകരം അവൻ രാമന്റെ പാദുകകളെ സിംഹാസനത്തിൽ വച്ചു. അതൊരു പ്രതീകമാത്രമല്ല; അധികാരം സ്വന്തമാക്കാതെ സംരക്ഷിക്കാമെന്ന പ്രതിജ്ഞയായിരുന്നു അത്. രാജ്യം നോക്കിക്കൊള്ളാം, പക്ഷേ ഉടമയായി അല്ല, വിശ്വസ്തരക്ഷകനായി എന്ന തീരുമാനമായിരുന്നു അത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഭരതന്റെ കഥ നേതൃത്വം എന്താണെന്നതിനെ വേറൊരു വെളിച്ചത്തിൽ കാണിക്കുന്നു.
കുട്ടികൾക്കും ഈ കഥ എളുപ്പം ഗ്രഹിക്കാം. ആരുടേയോ വസ്തു താൽക്കാലികമായി കരുതലോടെ സൂക്ഷിച്ച് തിരികെ നൽകുന്നത് പോലെ ഭരതൻ മുഴുവൻ രാജ്യത്തെയും വിശ്വാസത്തോടെ കാത്തുസൂക്ഷിച്ചു. സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കാതെ സേവിക്കാനായതുകൊണ്ടാണ് അവൻ ചെറുതാകാതെ മഹത്വം കൈവരിച്ചത്. പാദുകകൾ അധികാരത്തിന്റെ ചിഹ്നമല്ല; വിശ്വാസത്തിന്റെ ചിഹ്നമാണ് എന്ന് ഈ കഥ എന്നും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.