ಲಂಕೆ ಹೊರಗೆ ನೋಡಲು ವೈಭವ, ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ನಗರ. ಅರಮನೆಗಳು ಎತ್ತರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದವು, ಅಧಿಕಾರದ ಸ್ವರ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹೊರಗಿನ ಹೊಳಪು ಒಳಗಿನ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ರಾವಣನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಶಕ್ತಿ ಇತ್ತು, ಆದರೆ ಕೇಳುವ ಮನಸ್ಸು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಒಳಭಾರವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ವಿಭೀಷಣನೂ ಒಬ್ಬನು.

ವಿಭೀಷಣನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ದೊಡ್ಡ ಶಬ್ದವಲ್ಲ; ಸ್ಪಷ್ಟ ಮನಸ್ಸಾಕ್ಷಿ. ಕುಟುಂಬನಿಷ್ಠೆ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಅವನು ಅರಿತಿದ್ದ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿರುವುದು ಧರ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದ. ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರ ಒಂದು ಮನೆಗೂ ಒಂದು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ ಹಾನಿ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಅವನು ಕಂಡಿದ್ದ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಮೌನವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೇಳಲು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದವರಿಗೂ ಸರಿಯಾದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದ.

ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಹೇಳುವ ಮೃದುವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಭೀಷಣನು ಮೊದಲು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಸಲಹೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತಾನೆ. “ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು ಧರ್ಮದ ಕಡೆಗೆ ಬಾ” ಎಂದು ರಾವಣನಿಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಸಲಹೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶಾಂತಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ಅದು ದುರ್ಬಲವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸತ್ಯ ಕೇಳಬಯಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದು, ದೊಡ್ಡ ಧೈರ್ಯ.

ರಾವಣನು ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಾಗ ವಿಭೀಷಣನ ಮುಂದೊಂದು ಕಠಿಣ ಪ್ರಶ್ನೆ ನಿಂತಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಜೊತೆ ಉಳಿಯುವುದೇ ನಿಷ್ಠೆಯಾ, ಅಥವಾ ಸತ್ಯದ ಜೊತೆ ನಿಲ್ಲುವುದೇ ಇನ್ನೂ ಆಳವಾದ ಕರ್ತವ್ಯವಾ? ಇದೇ ಈ ಕಥೆಯ ಹೃದಯ. ಅವನು ಕೋಪದಿಂದ ತೆರಳುವುದಿಲ್ಲ; ದುಃಖ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯೊಂದಿಗೆ ದೂರವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮೌನವಾಗಿರುವುದೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನ್ಯಾಯದ ಭಾಗವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವನು ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ.

ನಂತರ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ ಕಥೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೆಳಗುತ್ತದೆ. ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಧೈರ್ಯವೂ, ಸತ್ಯಹೃದಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಉದಾರತೆಯೂ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ವಿಭೀಷಣನ ಕಥೆ ಇಂದಿಗೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ನಿಜವಾದ ವೀರತೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; “ಇದು ಸರಿಯಲ್ಲ” ಎಂದು ಶಾಂತವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅದು ಇರುತ್ತದೆ.